Kısırlık ( infertilite)  nedir?


Kısırlık  ( infertilite)  korunmadan düzenli ilişkiye rağmen  bir  yıl içinde gebelik oluşmamasıdır.

Çeşitli çalışmalara göre  kısırlık çiftlerin % 10-15'in görülür.

Genel olarak  çiftlerin % 85'i bir yıl içinde gebe kalır.



( infertilite)   riskini arttıran faktörler nelerdir?

arttıran faktörler   kadının yaşı, geçirdiği genital  hastalıklar, yoğun egzersiz ,sigara ve alkol kullanımı  sayılabilir. 

Kadın yaşı 35'i geçtiği zaman gebe kalabilme şansı  azalır , 40 lı yaşlarda iyice güçleşir.

Kısırlık yakınmasıyla başvuran 40 yaş üstü bir kadının  tüp bebek gibi bir yöntemle dahi gebe kalabilme şansı çok düşmekte ve oluşan gebelikte  düşük riski de artmaktadır.
(yumurtalıklarda kalan yumurtaların kaliteleri düşüktür ) .

Rahim ve tüplerın  iltihanlanması sonrası gelişen yapışıklıklar en önemli kısırlık  nedenlerindendir. (özellikle bel soğukluğu , klamidya iltihaplanmaları)
Bu tür iltihaplı hastalıklar tekrarladıkça  kısır kalma şansı da artar.

Sigara ve  alkol kullanımı doğurganlığı etkiler.
Aşırı kilolu olma, yoğun  egzersiz de yumurtlama bozukluklarına yol açarak kısırlık nedeni olabilir.
(Hormonal denge bozulur)

 sebebi daha çok kadın mı yoksa erkekmidir?

Tüm  çiftler değerlendirildiğinde ;
Kısırlık  % 35  sadece erkeğe ait, % 35  sadece  kadına ait,  kalan % 30 olguda  ise  her ikisinden kaynaklanır.


  süresi uzarsa gebelik şansı da azalırmı?

sürenin  beş  yılı aştığı durumlarda  çiftin tedavi görmeden kendiliğinden gebe kalabilme şansı azalmış bulunmuştur.

  teşhisi nasıl konur ?

Görüldüğü gibi kısırlık sorunu varsa , bunun sebebi kadın ve erkek için aynı oranlardadır.
Bu durumda hem erkek, hemde kadın birlikte değerlendirilir. Erkek bir üroloji uzmanınca değerlendirilir.
Kadının gebe kalabilmesi için fonksiyon gören üreme organları olmalı, yumurtlamasının saptanması gerekir.Bunun için kadında rahim,tüpler,ve yumurtalıklar incelenir, hormonlar  ölçülür.
Bazı kliniklerde rahim ağzında  sperm geçirgenlik testi ( post koital test )yapılır, ve spermlerin yukarı geçiş kapasitesine bakılır.

Rahim  ve tüplerin açıklık durumu  histerosalpingografi (HSG)denen bir film ile değerlendirilir.
HSG adet bittikten sonraki 7 gün içinde yapılabilir,  rahim içinin normal olup olmadığı ve tüplerin açıklığı değerlendirilir.( miyom, polip ve rahim yapısal bozuklukları görülebilir).
Yine  Histeroskopi denen yöntemle ( teleskop ile  rahim içi doğrudan görülebildiği teknik) hem tanı konur, hemde saptanan miyom, polip ya da rahimi daraltan yapılar aynı seansta  elektro koter  ile giderilebilir.

Laparoskopi denen teknikte ise  göbek altından 1 cm lik delikten batına girilir, buradan içeriye iletilen  teleskop ile direkt  görüntü alınarak  rahim, tüpler ve her iki yumurtalık, ve çevre organ ilişkileri  doğrudan izlenir.Yine aynı seansta içeri sokulan  ince aletlerle gebeliği engelleyen problemlere müdahale edilir (kapalı cerrahi, dikişsiz ameliyat).
Endometriyozis denen kısırlık sebebi hastalığın tanısı da  laparoskopi ile konur.
Laparoskopi esnasında rahim ağzından verilen  boya ile  tüplerin  geçirgenliği değerlendirilir.


Kısırlık ( infertilite)  araştırmalarında hormon değerlendirmesinin önemi nedir?

hormon değerlendirmesi çok önemlidir.Kadın doğurganlığının belirlenmesinde öncelikle  folikül uyaran hormon (FSH), luteinize eden hormon (LH), estradiol, ve prolaktin  hormonları değerlendirmesi gereklidir.
Gerekirse guatr ve androjenik sebepler için diğer hormonlara da bakılır.
   araştırmada yumurtlama (ovulasyon) tayini nasıl yapılır?
Bir kadının o ay içinde yumurtlamasının olup olmadığı  basal vücut ısısı, progesteron düzeyi, endometrial biyopsi veya  hazır ev testleri ile  değerlendirilebilir.

Erkekte kısırlık araştırmaları nelerdir?

Aslında erkek kısırlık araştırması daha basit ve masrafsızdır.
Erkekte  3-4 günlük cinsel perhiz sonrası  mastürbasyon ile alınan sperm analizinde ;
Sperm , hacim, koku, renk, sıvılaşma süresi, sayı, hareket ve normal oranı açısından değerlendirilir.  Sperm sayısı  20 milyon/ml ve üzeri,  hareketlilik  % 60 ve  üzeri , normal yapı oranı % 60 ve üzeri olması  halinde sonuç  yeterli olarak değerlendirilir.

Kadında ve erkekte en çok karşılaşılan kısırlık sebepleri neler olabilir?

Kadında en çok karşılaşılan kısırlık sebepleri yumurtlama bozuklukları ( hormonal), geçirilmiş iltihaplara bağlı tüplerin hasarlı veya tıkalı olması, endometriyozis ( rahim içi tabakanın rahim dışında gelişmesi ) hastalığıdır.
Erkekte en çok karşılaşılan  kısırlık sebepleri  ise sperm sayısının ve hareketliliğinin az olması veya sperm hücrelerinin yapısal olarak anormal olmasıdır.


Sebebi açıklanamayan kısırlık ( infertilite) nedir?

Tüm araştırmalara rağmen sebepleri açığa çıkartılamayan kısırlık durumudur.

 

 tedavisinde neler yapılıyor?

 başvuran kadınların çoğunda  yumurtlama problemi vardır.
Kadında  FSH ve LH hormonları yumurtlamanın oluşmasında temel rol oynarlar, bunların dengeleri bozulduğunda dışarıdan destekleme yapılır.Yumurtlama sağlamak için çeşitli ilaçlar kullanılır, ve yumurta gelişimi  hormon seviye takibi  ve ultrasonla takip edilir.
Döllenme için  uygun zaman  belirlendikten sonra çifte ilişki önerilebileceği gibi,  spermlerin yıkanması sonrası rahim içine doktor tarafından kateterle yerleştirilmesi ( inseminasyon ) de yapılabilir.İnseminasyon , nedeni açıklanamamış kısırlık olgularında ve hafif erkek kısırlık  olgularında da kullanılmaktadır.

                          

 

Tüp bebek (IVF) nedir? Kısırlık olgularında yeri nedir?

Tüp bebek kısırlık olgularında tedavide çığır açmıştır.En çok yumurtlama problemi olan kadınlarda,tüpleri kapalı olanlarda,erkekte sperm azlığında ve sebebi açıklanamayan olgularda planlanır.Maliyeti aylık uygulama başına merkezden merkeze farklılık gösterir.


Laparoskopi ve histeroskopi

Kadınlarda endoskopik cerrahi de  laparoskopi ve histeroskopi uygulanır.
Laparoskopi karın içine bir endoskop sokularak batın içinin incelenmesi dir, tanısal  ve tedavi amaçlı yapılabilir.
Histeroskopi  ,  rahim ağzının genişletilip içeriye endoskop sokularak  rahim içi boşluğun incelenmesidir.
Histeroskopi de hem tanısal hemde tedavi edici olarak kullanılır.

Laparoskopi kimlere yapılmamalı?

Batın içine gaz verilmesinden dolayı   solunum veya kalp problemleri olanlarda sorun yaratabilir,uygun değildir.

Laparoskopi ve histeroskopi ne gibi faydalar sağlar?

Kapalı cerrahi ile hastalarda  cilt  kesileri  çok daha küçüktür,  hastanede daha kısa süre kalırlar , ve işlerine daha çabuk  dönerler.

Laparoskopi ve histeroskopi uygulamasının riskleri nelerdir?

Laparoskopi  deneyimsiz ellerde ciddi riskler taşır,işlem esnasında damar yaralanmaları ve  barsak yaralanmaları olabilir. Ameliyat kapalı olarak yapılamazsa açık ameliyata dönme ihtimali her zaman vardır.
Histeroskopi   esnasında  rahim ağzı genişletilirken  yırtılabilir,rahim delinebilir.
Koterizasyon kullanılıyorsa komşu organ yaralanmaları olabilir.

Laparoskopi hangi durumlarda?

Laparoskopi eskisi kadar tanısal amaçlı kullanılmıyor ,ancak  kısırlık olgularında araştırma amaçlı yapılır.
Cerrahi olarak batın içi yapışıklık açmak, tüplerde yapıyı düzeltmek, iltihaplı tüpleri almak,
Endometriosis odakları yakmak,  yumurtalık kistlerini çıkartmak,miyom çıkartmak ,rahim almak için yapılmaktadır.

Histeroskopi hangi durumlarda?

Tanısal amaçla  ofis histeroskopi yapılmaktadır.
Tedavi edici amaçla yapılan histeroskopi  de koter kullanılır,  rahim içinde saptanan perdeler kesilebilir (septum) ,  büyük polipler ve miyomlar çıkarılabilir,rahim içi yapışıklıklar  da açılabilir. Histeroskopi ile rahim iç tabakası  yakılarak aşırı kanaması olan ve artık çocuk sahibi olmak istemeyen kadınlar tedavi edilebilir.





​Jinekolog dr



Jinekolog doktor
Nalan Karacaoğlu

(gynecologist and obstetrician)

bayan jinekolog doktor | bahçelievler |kadın doğum uzmanı

© 2013  Jinekolog bayan doktor dr female  gynecologist en iyi  kadın doğum uzmanı avrupa yakası doctor cosmetic surgery jinekoloji  istanbul Turkey